Wołanie z ciemności

Nie łatwo jest tę książkę czytać, nie łatwo o niej pisać. Monolog bohaterki i bezpośrednie zwroty do czytelnika sprawiają, że słowa i obrazy zapadają w pamięci, konkretyzują się. Czytając Bluźnierstwo, wyznanie Asii Bibi, odbiorca jest świadomy, iż autorka nadal przebywa w więzieniu, a jej życie, które tak bardzo kocha, może w każdej chwili zostać przerwane.

Asia Bibi to chrześcijanka do niedawna mieszkająca wraz z rodziną w pakistańskiej wiosce. W czerwcu 2009 roku została wtrącona do więzienia. W ciemnej, szerokiej na wyciągnięcie ramion celi opowiada swoją historię. W czterdziestostopniowym upale napiła się wody ze studni muzułmańskiej, co wywołało oburzenie wśród pracujących z nią na polu kobiet. W ich odczuciu zbrukała wodę. W kłótni, jaka wybuchła, broniła swojej wiary, jednak błąd ten zrozumiała za późno. Kilka dni po incydencie została oskarżona o bluźnierstwo i pobita przez mieszkańców wioski. Odmówiła przejścia na islam i trafiła do więzienia. W listopadzie 2010 za bluźnierstwo została skazana na karę śmierci przez powieszenie. W kwietniu 2011 złożyła apelację i nadal czeka na jej rozpatrzenie. Bohaterka opowiada swoją historię ze świadomością, że nawet gdyby została uwolniona, prawdopodobnie zginie z rąk fanatyków religijnych, którzy organizują manifestacje i wzywają do jej uśmiercenia.

Bluźnierstwo jest nie tylko błaganiem o pomoc, ale w pewnym stopniu przybliża sytuację mniejszości religijnych w Pakistanie, jest także wspomnieniem prywatnego życia rodziny Asii Bibi. Dużo miejsca poświęcone jest psychicznemu znęcaniu się nad bohaterką ze strony strażników oraz warunkom panującym w więzieniu i samopoczuciu kobiety: „Budzę się z bólu. Czuję go w całym ciele. Cierpię z powodu stawów, ledwo ruszam rękami i nogami, mam zdrętwiały kręgosłup. Przypominam staruszkę, której szkodzi byle wilgoć i chłód”[1] i dalej: „Zanim przestąpię próg celi, szybko ogarniam ją wzrokiem. Czuję ucisk w sercu. Za każdym razem, kiedy opuszczam tę zgniłą norę, której nienawidzę, zadziwia mnie fakt, jak bardzo pragnę do niej wrócić. W końcu przywiązałam się do tego grobowca, który wciąż trzyma mnie przy życiu”[2].

Dramatyczne wołania o pomoc przeplatane są modlitwami układanymi przez kobietę w celi, które wzmacniają ją i pomagają przetrwać najcięższe chwile. Bohaterka, jej rodzina i adwokat chwytają się każdej możliwości uzyskania wsparcia, jednak ich dwóch największych sprzymierzeńców, czyli gubernator Pendżabu Salman Taseer i minister do spraw mniejszości Shahbaz Bhatti, za pomoc okazaną Bibi zostali zamordowani przez fundamentalistów. W sprawie uwolnienia chrześcijanki apelowali między innymi papież Benedykt XVI oraz sekretarz stanu Stanów Zjednoczonych Hilary Clinton.

Losy niepiśmiennej Bibi spisane zostały przez Anne-Isabelle Tollet, która w latach 2009–2011 pracowała w Islamabadzie jako korespondentka. Dziennikarka opisała historię kobiety, by o dramacie Asii usłyszał cały świat. Tollet utrzymała tekst w konwencji wypowiedzi Asii, która z miłością mówi o swojej rodzinie i pozostaje wierna swoim zasadom i religii. Imiona i nazwiska polityków, pojęcia, fragmenty dotyczące prawa islamskiego, które mogłyby sprawiać czytelnikowi problemy, zostały przez redakcję opatrzone przypisami. Szkoda, że okładka polskiego wydania trochę nie przystaje do treści: przedstawia kobietę z zegarkiem na ręku i pomalowanymi paznokciami, jednak jest to szczegół, który nie wpływa na lekturę.

Najlepszym podsumowaniem będzie poruszający fragment książki, czyli list, jaki bohaterka układa do rodziny po wysłuchaniu wyroku skazującego na śmierć: „Odkąd ponownie trafiłam do celi i wiem, że umrę, wszystkie moje myśli kieruję do Ciebie, mój Ashiqu, i do Was, moje ukochane dzieci. Żałuję, że zostawiam Was samych w ten okrutny czas. (…) Moje dzieci, nie traćcie odwagi ani wiary w Jezusa. Nadejdą jeszcze dla Was piękniejsze dni (…) Z Waszym ojcem nade wszystko pragnęliśmy szczęścia – naszego i Waszego – nawet jeśli życie nie zawsze było łatwe. (…) Ashiqu, moje najukochańsze dzieci – opuszczam Was na zawsze, lecz będę Was kochać przez całą wieczność”[3].

Tekst ukazał się także w serwisie Lektury Reportera

---

[1] A. Bibi, Bluźnierstwo. Wydawnictwo Naukowe PWN. Warszawa 2012, s. 129.

[2] Ibidem, s. 134.

[3] Ibidem, s. 72-74.