Hawany w Camelocie. Eseje osobiste. W. Styron

Źródło okładki

William Styron amerykański pisarz, debiutował w 1951 roku powieśćią "Pogrążyć się w mroku". Laureat Nagrody Pulizera za książkę "Wyznania Nata Turnera", jednak sławę światową przyniosła mu opublikowana w 1979 roku powieść "Wybór Zofii" oraz jej adaptacja filmowa w reżyserii Alana Pakuly.

„Hawany w Camelocie. Eseje osobiste” to zbiór tekstów, w którym autor z humorem pisze na różnorodne tematy, wydają się one swobodnymi refleksjami, jednak pierwszoplanowe ujęcia danej problematyki są jedynie wprowadzeniem do pogłębionych rozmyślań na tematy egzystencjalne, stosunku pomiędzy białymi i czarnymi mieszkańcami Ameryki, sytuacji politycznej. W tym celu Styron wykorzystuje zaskakujące wątki, na przykład palenie cygar, które jest rodzajem rytuału, wtajemniczenia, dlatego stało się tłem do opowieści o Johnie Fitzgeraldzie Kennedym i polityce okresu, gdy był prezydentem.

Styron zabawnie pisze o zarażeniu się w młodości syfilisem i pobycie w szpitalu. Jest to punkt wyjścia do nawiązania do syfilityka Woltera, rozwoju tej choroby w Europie od XVI wieku, jej opisów w literaturze, gdyż nie była to choroba obca artystom. Pięknym językiem autor pisze o wybiórczości i tendencyjności pamięci, która pozostawia i uwypukla tylko pewne wydarzenia, wrażenia, postacie, niektóre wręcz mitologizuje. Autor przejmująco pisze o rozwoju choroby u swojego wujka, bohatera wojennego i swoich lękach z tym związanych, by na koniec humorystycznie poinformować czytelnika, iż lekarze postawili błędną diagnozę i pomylili jedną z odmian anginy z syfilisem.

W jednym z esejów autor pisze o standardach językowych dotyczących wulgarnego słownictwa przełomu lat 40. i 50. XX wieku i zmianach jakie zaszły w tym zakresie na przestrzeni lat "Grona gniewu" Steinbecka, w których pojawiają się słowa „kondom” i „kurwa”, wywoływały u nastolatka zaciekawienie i były jednym z powodów próby wypożyczenia książki, dzisiejszy czytelnik nawet się tych wulgaryzmów nie zauważa, tym bardziej nie wywołują one nadmiernego zainteresowania. Jest to kolejny pretekst do refleksji, tym razem na temat wiktoriańskiego purytanizmu, a jednocześnie dojrzewania młodego człowieka, który nie tylko odkrywa literaturę, ale także staje się ona dla niego czymś wyjątkowym. O pobycie w bibliotece pisze: „stała się moim domem, moim prywatnym klubem, moją świątynią, sanktuarium, do którego przybywałem w nadziei zbawienia. W ciągu tych miesięcy w Duke zawsze, kiedy czytałem w bibliotece, czułem, że jestem całkowicie bezpieczny przed światem i złymi wichrami przyszłości; tu nie mogło mi się stać nic złego. Była to niewątpliwie pewnego rodzaju ucieczka od życia, które jednak na swój sposób niezmiernie mnie wzbogacała. Boże błogosław bibliotekarzom” (s. 104).

W eseju o początkach młodego pisarza przyznaje się do zazdrości wobec talentu rówieśnika Trumana Capote. Ten krótki tekst jest hołdem złożonym przyjaciołom: Capotemu oraz Jamesowi Baldwinowi. Relacje z tym ostatnim są wprowadzeniem do rozważań na temat niewolnictwa, relacji biały-czarny, fakt, iż przodkowie Styrona posiadali niewolników, wpłynął na jego życie, myślenie. Horrendalne wydają mu się komercyjne pomysły stworzenia parku tematycznego Disneya, dotyczącego niewolnictwa i zarobienia na tym.

„Hawany w Camelocie…” to interesujące, krótkie teksty, w których autor swobodnie porusza się po różnorodnych tematach, pisze o współczesnych problemach i ludziach, a jednocześnie eseje te są one bardzo osobiste. Styron często wspomina o swoim rozwoju jako człowieka i  pisarza.

W. Styron, Hawany w Camelocie. Eseje osobiste. Sfery. Warszawa 2012.